Komentarz Ojców Kościoła

PIERWSZE CZYTANIE • Iz 11,1-10

Różdżka Jessego

 

 

Duch Boży działa wielorako. A prorok Izajasz wylicza siedem sposobów działań, które znajdują spoczynek na Synu Bożym, to jest na Słowie w jego przyjściu jako człowieka. Mówi bowiem: „Spocznie na Nim duch Boży, duch mądrości, rozumu, duch mocy i męstwa, duch wiedzy i pobożności, wypełni Go duch bojaźni Bożej” (Iz 11,2).

A ten sam Izajasz mówi dalej: „I wyjdzie różdżka z korzenia Jessego i kwiat wyrośnie. I spocznie na nim Duch Boży, duch mądrości i rozumu, duch rady i mocy, duch wiedzy i pobożności, wypełni Go duch bojaźni Bożej. Nie według wyglądu będzie sądził, ani według mowy nie będzie potępiał, lecz będzie wyrokował sąd na rzecz biednego i zlituje się nad pokornymi ziemi. I uderzy ziemię słowem ust swoich i uśmierci bezbożnego tchnieniem warg. I będzie przepasany w biodrach sprawiedliwością, a prawdą przepasane będą jego boki. I będzie pasł się wilk z jagnięciem, a pantera z koźlęciem, cielę i lew będą się paść razem i mały chłopiec będzie je poganiał, cielę i niedźwiedź razem się paść będą i razem ich młode będą, lew i wół jeść będą plewy i mały chłopiec włoży swą rękę do kryjówki żmii i do gniazda młodych żmij, a one nie uczynią mu krzywdy. I w owym dniu pojawi się korzeń Jessego, podniesie się, aby sądzić ludy, w nim narody będą pokładać nadzieję a jego powstanie będzie wspaniałe”.

Przez te słowa prorok oznacza, że zrodzi się z tej, która ród swój wywodzi od Dawida i od Abrahama. Jesse był potomkiem Abrahama i ojcem Dawida, zaś jego potomkiem była dziewica, która poczęła Chrystusa, a więc „różdżka”. Dlatego i Mojżesz ukazał potęgę faraonowi przy pomocy różdżki-laski, a poza tym wśród ludzi różdżka-berło jest znakiem panowania. Przez kwiat wskazywał na jego ciało, ponieważ przez Ducha został wyprowadzony….

Co do wypowiedzi: „Nie według wyglądu będzie sądził ani nie według mowy będzie potępiał, lecz będzie wyrokował sąd na rzecz biednego i zlituje się nad pokornymi ziemi”, to bardziej ukazał tu Jego bóstwo, gdyż wyrokować bez względu na osoby, bez stronniczości wobec znakomitego, a raczej przyznaniem biednemu tego, co słuszne i należne, zgadza się bardziej z najwyższą sprawiedliwością Boga. Bóg bowiem z niczyjej strony nie poddaje się wpływowi, nie lituje się nad nikim innym, jak tylko nad sprawiedliwym. Litować się zaś jest właściwością Boga, który może przez miłosierdzie zbawić. Zaś wypowiedź: „Uderzy w ziemię słowem ust swoich i uśmierci bezbożnego tchnieniem warg”, dotyczy właściwości Boga, który wszystko wykonuje słowem. Słowa: „Będzie przepasany w biodrach sprawiedliwością, a prawdą przepasane będą jego boki” wskazuje na Jego postać ludzką i prawdziwie najwyższą Jego sprawiedliwość.

Co tyczy wzajemnej zgody i pokoju między obcymi sobie zwierzętami, przeciwstawnej natury i wrogiej sobie, to prezbiterzy mówią, że rzeczywiście odnosi się do przyszłego przyjścia Chrystusa, gdy On sam będzie panował nad wszystkim. Już w ten sposób symboliczny wskazuje na zgodne gromadzenie w pokoju, w imię Chrystusa, ludzi różnego pochodzenia i różnych obyczajów. Oto razem ze sprawiedliwymi, którzy upodobnili się do wołów, jagniąt, koźląt i małych dzieci, ponieważ nie czynią nikomu krzywdy, są te kobiety i mężczyźni, którzy wcześniej z powodu chciwości zdawali się być jak dzikie zwierzęta i to tak, że niektórzy z nich noszą podobieństwo do wilków czy lwów, które rozszarpują dobra słabszych i walczą z równymi sobie… I oto ci zbierają się w jedno imię dzięki łasce Bożej, a idąc za sprawiedliwymi obyczajami zmieniają swą dziką naturę. A to wszystko już się dokonało. Ci, którzy wcześniej byli tak okrutni, że nie pominęli żadnego dzieła bezbożności, poznając Chrystusa i wierząc Mu, zmienili się, gdy tylko uwierzyli i to tak, że nie pomijają teraz żadnego nadmiaru sprawiedliwości. Taka oto jest wiara w Chrystusa, Syna Bożego, która dokonuje takiej zmiany wierzących w Niego. Mówi także prorok, że Chrystus po zmartwychwstaniu rozkazuje narodom. Miał bowiem zmarły powstać z martwych, być wyznawany i w wierze uznany za Syna Bożego, króla. Dlatego mówi: „A Jego powstanie będzie wspaniałe”, to jest będzie chwałą. Wówczas został bowiem jako Bóg uwielbiony, gdy powstał z martwych1.

 

Ireneusz, św. (?-ok. 202). Pisarz grecki. Był biskupem Lyonu (Lugdunum) i Vienne, choć pochodził z Azji Mniejszej. Na tle polemiki z gnozą daje pierwsze syntetyczne ujęcie teologii chrześcijańskiej, uderzające swoją nowoczesnością i świeżością.

 

 

DRUGIE CZYTANIE • Rz 15,4-9

Raj Ksiąg Świętych

 

„Wszelkie pismo przez Boga natchnione” jest też oczywiście i wszelkie „pożyteczne” (2Tt 3,16). Dlatego rzeczą ze wszech miar chwalebną i dającą najwyższe duchowe korzyści będzie zgłębianie Ksiąg świętych. Bo „jak drzewo zasadzone u zbiegu wód” (Ps 1,3), tak wzrasta dusza nawadniana Boskim Pismem, i przynosi dojrzały owoc prawdziwej wiary, zdobiąc się wiecznie zielonym listowiem miłych Bogu uczynków. Albowiem Pismo święte nakłania nas do zgodnego z cnotą postępowania, jak również do niezmąconej kontemplacji. W nim znajdziemy zachętę do wszelkiego dobra, jak też ostrzeżenie przed wszystkim złem. A jeślibyśmy pragnęli nabyć wiedzę, to wiele się nauczymy. Przez pilność i trud oraz łaskę, którą Bóg daje, można wszystko osiągnąć. Bo „kto prosi, otrzymuje, a kto szuka, znajdzie, i kto kołacze, temu otworzą” (Łk 11,10),

Kołaczmy więc do tego wspaniałego raju Ksiąg świętych pełnych wonności, słodyczy i przepychu. Tu słuch nasz zachwycą różnorodne głosy mistycznego, przez Boga ożywionego, ptactwa, tu wzruszy się nasze serce; jeśliby było smutne – znajdzie pociechę, jeśli wzburzone – uciszenie, i napełni się wiekuistym weselem. Tu myśl nasza dosięgnie mieniącego się złotem grzbietu Boskiej Gołębicy [Ducha św.], a Ta na swych promiennych skrzydłach wzniesie ją do jednorodzonego Syna, Właściciela mistycznej winnicy, będącego dziedzicem, a przez Syna przedstawi swemu „Ojcu światłości” (Jk 1,17).

Tylko kołaczmy nieopieszale, lecz usilnie i wytrwale. Kołaczmy bez zniechęcenia, bo jedynie wówczas nam „otworzą”. Gdy czytamy raz i drugi, nie rozumiejąc tego, co czytamy, nie popadajmy w zwątpienie, lecz wytrwajmy, zastanawiajmy się i zapytujmy, według owych słów: „Pytaj swego ojca, a on ci oznajmi, swoich starszych, a odpowiedzą ci” (Pnp 32,7). Albowiem „nie wszystkim dana jest wiedza” (1Kor 8,7). Czerpmy z rajskiego źródła nie wysychającego, najczystsze wody, które wytryskują ku życiu wiecznemu (J 4,13). Rozkoszujmy się nimi, napełniajmy się bez miary ich rozkoszą, bo one kryją w sobie łaskę, która jest nam dana bez zapłaty2.

 

Jan Damasceński, św. (675-749). pisarz grecki. Uważany jest za ostatniego wielkiego teologa Wschodu okresu patrystycznego. Pochodził z Damaszku i początkowo służył w administracji arabskiej, następnie porzucił karierę i wstąpił do klasztoru św. Saby koło Jerozolimy. Napisał summę teologiczną Wykład wiary prawdziwej. Był teologiem (obrońcą kultu obrazów przeciw ikonoklastom, teologiem Wniebowzięcia) oraz poetą.

 

 

Bóg cierpliwości i pociechy!

 

„Cokolwiek zostało napisane, napisane zostało dla waszego pouczenia”. Nic więc nie zostało napisane bez powodu3. Gdyż zasługi i doświadczenia sprawiedliwych służą naszemu zbudowaniu, jako że Bóg widzi ich najdokładniej (2Kor 5,11), „abyśmy dzięki cierpliwości i pociesze płynącej z Pism, podtrzymywali nadzieję”. Dzięki pociechom, jakie dają Pisma, oczekujemy z całą cierpliwością przyszłej nadziei, jak jest napisane: „Obfity pokój dla miłujących Twe Prawo, nie doznają żadnej obrazy” (Ps 118,165). To znaczy, że tych, którzy znajdują pociechę w Prawie, nie może zwieść żadna pokusa (por. 1 Kor 10,13). A więc na podstawie przykładów cierpliwości i pociechy zaczerpniętych z tego, co napisano, spodziewamy się pociechy w obecnych doświadczeniach oraz – jak Łazarz – w przyszłości (por. Łk 16,25). Znaczącym też powodem pociechy jest świadomość, że to, co wycierpimy, wycierpiał przedtem nasz Pan i jego święci. „A Bóg cierpliwości i pociechy” [w tym miejscu Bogiem cierpliwości nazywa Ducha Świętego, który dozwala nam na wzór Chrystusa zgodnie chwalić Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa (2 Kor 1,3n.; Rz 15,6)]4. Cierpliwości Jego służącej nawróceniu, pociechy dla już nawróconych. Albo: Cierpliwości i pociechy, a nie złości i niezgody, by objęły tych, którzy je praktykują. „Niech da wam odczuwać wzajemnie to samo według Jezusa Chrystusa”. By każdy tak starał się o zbawienie drugiego, jak o swoje, jak Chrystus, który swoją śmiercią wszystkich wybawił od śmierci. „Abyście zgodnie i jednymi ustami wielbili Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa”. Wtedy prawdziwie wielbimy Boga, gdy chwalimy Go jedną myślą i zgodnym głosem. „Jeżeli bowiem dwaj z was na ziemi zgodnie o coś prosić będą, to otrzymają wszystko, o co poproszą” (Mt 18,19).

„Dlatego przygarniajcie siebie nawzajem”. Ze względu na cześć Boga wzajemnie „brzemiona wasze noście, a tak wypełnicie prawo Chrystusa” (Ga 6,2), który przygarnął nas ku sobie, gdy byliśmy bezbożnymi (por. Rz 5,6.8; 15,7). O ileż więc bardziej my, będąc do siebie podobni, winniśmy znosić się wzajemnie. „Jak i Chrystus przygarnął nas do chwały Boga”. Albo do chwały Boga, albo ze względu na cześć Boga5.

 

Pelagiusz (zob. 1 niedziela Adwentu).

 

Komentarz do Ewangelii: „Karmię was tym, czym sam żyję”. Rok A, Warszawa 2001, Pax, s. 20-25.

 

2 św. Jan Damasceński, O wierze prawdziwej, 4,17,2, tłum. B. Wojkowski, Warszawa 1969, 235n.

3 Chodzi tu o Pismo Święte.

4 Jest to interpolacja.

5 Pelagiusz, Komentarz do listu św. Pawła do Rzymian 15, 5-7, tłum. ks. A. Baron, ks. F. Czarnota, Tytus Górski, ŹrMT 15, 1999, 295n.

 

 

autor: ks. Marek Starowieyski