Komentarz Ojców Kościoła

 

„I powstał Jonasz, i odszedł do Niniwy zgodnie ze słowem Pana. A Niniwa była wielkim miastem Boga, na trzy dni drogi i Jonasz zaczął iść przez miasto jeden dzień drogi”. Jonasz natychmiast wprowadził w czyn otrzymane polecenie. Niniwa zaś, do której zdążał prorok, była wielkim miastem i tak rozległym, że z trudem można je było obejść w ciągu trzech dni. Ale on pomny nakazu i poprzedniego wyrzucenia ze statku szedł pospiesznie i drogę trzech dni odbył w jednym dniu. Istnieją wprawdzie interpretatorzy, którzy uważają tak po prostu, że przepowiadał tylko jednej trzeciej miasta, a słowo przepowiadane dotarło natychmiast do pozostałych mieszkańców.

Nasz Pan zaś, gdy mówimy, powstał z martwych dosłownie zaraz po opuszczeniu piekieł i głosił słowo Pańskie, gdy posłał apostołów, aby chrzcili tych, którzy byli w Niniwie „w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” (Mt 28,19), co właśnie oznacza droga trzech dni. Ta sama tajemnica zbawienia ludzkiego określana jako droga jednego dnia spełnia się w wyznaniu wiary w jednego Boga, co nie tyle Jonasz przepowiada Apostołom, ile raczej w apostołach. Pan powiedział: „Oto Ja jestem z wami poprzez wszystkie dni aż do skończenia świata” (Mt 28,20).

„I zawołał, i powiedział: «jeszcze czterdzieści dni, A Niniwa zostanie zburzona»”. Prorok wysłany z Judei w tak daleką drogę do Asyryjczyków domagał się pokuty stosownej do jego przepowiadania, aby stare i zaropiałe rany leczyć tak długo na nich leżącym plastrem. Ponadto liczba czterdzieści jest właściwa dla grzeszników i postu, dla modlitwy, dla przywdziania szaty pokutnej, i też dla modlitwy o wytrwanie. Dlatego i Mojżesz pościł przez czterdzieści dni na górze Synaj (Wj 34,28; Pwt 9,18) oraz prorok Eliasz – jak opisano – uciekając od Jezabel (1Krl 19,8) zapowiedział głód dla ziemi Izraela (1Krl 17,1) i pościł przez czterdzieści dni, jak długo wisiał nad nimi gniew Boga.

Sam Pan, ów prawdziwy Jonasz, wysłany na przepowiadanie światu, pościł przez czterdzieści dni (Mt 4,2), a pozostawiając nam post jako dziedzictwo, przez tę liczbę przygotował nasze dusze do spożywania pokarmu swego Ciała.

Wyraz „zawołał” spełnia się w Ewangelii: „Stojąc wołał” w świątyni, mówiąc: „Kto pragnie, niech przyjdzie do mnie i niech pije” (J 7,37). Każde słowo Zbawiciela jest wołaniem, gdyż głosi ono rzeczy wielkie…

„A mężowie Niniwici uwierzyli w Boga, ogłosili post i przywdziali szaty pokutne od największego do najmniejszego”… Niniwa uwierzyła, Izrael nie uwierzył. Uwierzyli poganie, a obrzezani pozostali niewierni. Najpierw uwierzyli Niniwici, którzy doszli do wieku Chrystusowego (Ef 4,13); ogłosili post i przywdziali szaty pokutne od większego do mniejszego. I pokarm i strój są godne pokuty. Wszystko zaś po to, by ludzie, którzy Boga obrazili przepychem i próżnością, ułagodzili Go teraz przez potępienie tego, czym poprzednio uchybili. Wór i post to broń pokuty, wysiłki przeciw grzechom: najpierw post a potem wór; najpierw to, co ukryte, a potem to, co jawne; to pierwsze zawsze jest dla Boga, a drugie niekiedy także bywa widoczne dla ludzi. A jeśli w dwóch rzeczach koniecznych jedno trzeba by wybrać, to wybrałbym raczej post bez wora, niż wór bez postu.

Zaczynają ludzie w wieku starszym, ale dochodzi to także do młodszych; nikt przecież nie jest bez grzechu, nawet jeśli „jego życie miałoby trwać jeden dzień czy też liczne byłyby lata jego życia” (Hi 14,5). Jeżeli bowiem „gwiazdy nie są czyste przed obliczem Boga, to tym bardziej robak i zgnilizna” (Hi 25,5) oraz ci, którzy są pod wpływem grzechu grzeszącego Adama. Ale i przepiękny tu porządek. Bo nakazała prorokowi. Prorok głosił pokutę miast. Pierwsi uwierzyli mężowie, a gdy oni głosili post, ludzie wszelkiego wieku zaczęli przywdziewać wór pokutny. Mężowie nie mówili nic o worze pokutnym, głosili tylko post. Ci jednak, który głoszono pokutę, post połączyli z worem, aby próżny żołądek i pokutny strój tym bardziej ubłagały Pana1.

 

 

 

 

„[Trzeba], aby ci, którzy mają żony, żyli tak, jakby ich nie mieli, a ci, którzy płaczą, tak jakby nie płakali, ci co się radują, tak jakby się nie radowali, ci, co kupują, tak jakby nie posiadali, ci, co używają tego świata, tak jakby nie nadużywali”. Sprawy doczesne – powiada – są nam obce, niebawem wszak stąd odejdziemy. Niechaj więc nikt nie rozpacza nad ubóstwem, ani niech się nie chełpi bogactwem, a ci, którzy wiele posiadają, niech nie korzystają ze swych bogactw w rozpuście i w marnotrawstwie, lecz niechaj czerpią z nich tyle, co niezbędnie konieczne. Taki bowiem sens mają słowa: „Ci, co używają tego świata, tak jakby nie nadużywali”. Dlatego też przez Ezechiela Pan oskarżał owce, że spasają najlepsze pastwiska, a inne depczą nogami, piją czystą wodę, a resztę mącą nogami (Ez 34,18). Zgadza się to ze zdaniem: „Ci, co używają tego świata, tak jakby nie nadużywali”.

Następnie wskazując na nietrwałość spraw doczesnych, dorzuca: „Przemija bowiem postać tego świata”. Nie będziemy już uprawiali roli i żeglugi po morzach, nie będzie władzy królewskiej i wojskowej, nie będzie niewolników i panów, nie będzie rzemiosł i nauk, nie będzie ubóstwa i bogactwa. Z takich bowiem i tym podobnych spraw składa się doczesne życie. Również błogosławiony Izajasz, przepowiadając przyszłość, stwierdza: „I będzie sługa jak jego pan, a służąca jak pani, nabywca będzie jak sprzedawca, a dłużnik jak wierzyciel” (Iz 24,2). W życiu przyszłym będą inne różnice2.

 

 

Uciekajmy stąd, ponieważ czas jest krótki. Posłuchaj, jak masz uciekać: „Ci, którzy żony mają, niech będą tacy, jakby ich nie mieli; którzy płaczą, jakoby nie płakali, i którzy się weselą, jakoby się nie weselili; którzy kupują, jakoby nie posiadali, i którzy używają świata tego, jakby nie używali; przemija bowiem postać tego świata” (1Kor 7,29-31). Niech więc z przemijającym światem nie przeminą nasze czyny i my sami też nie przemińmy, lecz pozostańmy w prawdzie. Jeśli pozostajemy w Chrystusie, pozostajemy w prawdzie i z Nim pozostaniemy i nie przejdziemy obok Niego, lecz powiemy: „Błogosławieństwo Pana nad nami, błogosławimy wam w imieniu Pana” (Ps 128,8). Którzy bowiem przechodzą obok Pana, nie mogą tak powiedzieć, bo nie powiedzieli przechodząc drogą: „Błogosławieństwo dla Was w imieniu Pana”, jak to powiedział prorok. Jeśli więc chcemy, aby nasze czyny nie przeminęły, nie przekraczajmy nakazów Boga, nie przestawajmy gorliwie szukać Pana Jezusa, wysługiwać sobie Jego łaskę3.

 

 

 

Płakać nie płacząc to znaczy tak opłakiwać zewnętrzne przeciwności, by umieć się radować pociechą nadziei wiecznej. I znowu radować się jakby nie radując, znaczy duszę od spraw najniższych tak wznosić, żeby nie przestać obawiać się tych najniższych. Paweł trochę dalej dodaje: „Przemija bowiem postać tego świata” (1Kor 7,29-31). Tak, jakby wyraźnie powiedział: „Nie miłujcie świata w sposób stały, skoro i sam świat, który miłujecie, nie może być stały. Na próżno przywiązujecie serca, jakbyście byli trwali, podczas gdy ten, którego kochacie, ucieka”4.

 

 

autor: ks. Marek Starowieyski