komentarz biblijny

PIERWSZE CZYTANIE

Ponieważ Biblia określa Dziesięcioro Przykazań nazwą: Dziesięć Słów (hebr. aseret haddebarim, gr. deka logoi), wnioskować wolno, że pierwotnie Dekalog sformułowany był bardzo zwięźle i że dopiero nieco później został uzupełniony przez szersze omówienie. Dekalog obejmuje rozległą dziedzinę religii i powiązanej z nią moralności. Z wyjątkiem przykazania o dniu odpoczynku jest on właściwie powtórzeniem prawa naturalnego (zob. Rz 2,14). Nie dziw więc, że w każdej religii, także politeistycznej, można odnaleźć pewne podobieństwa do Dekalogu. Jednakże nigdzie poza Biblią nie znajdujemy zebranych razem wszystkich tych zasad, normujących z niezwykłą jasnością i precyzją stosunek człowieka do Boga, do bliźnich i samego siebie. Dziesięć Przykazań posiada formę apodyktyczną, formę ogólnego, bezwarunkowego nakazu lub zakazu. Wskazuje to na ich pochodzenie, tj. na fakt, że są wyrazem woli Bożej (por. Wj 20,1). Inne prawa, najczęściej zwane Mojżeszowymi, mają zasadniczo formę kazuistyczną i warunkową; wskazują na praktykę sądową, opartą na prawie zwyczajowym.

DRUGIE CZYTANIE

Nauka o ukrzyżowanym Chrystusie została odrzucona zarówno przez judaizm, jak i przez świat hellenistyczny. Judaizm przyjmował bowiem tylko argumentację opartą na cudach i odrzucał myśl o cierpiącym Mesjaszu. Natomiast do świata hellenistycznego przemawiała staranna forma retoryczna i dobrze wypracowana myśl filozoficzna, a obca mu była idea cierpiącego Boga.

Mądrość Boża przeciwstawia się naturalnej mądrości świata i przewyższa ją, a krzyż Chrystusa, który dla starożytnego człowieka był symbolem słabości i pogardy, stał się narzędziem mocy Bożej.

EWANGELIA

Mateusz, Marek i Łukasz piszą o wypędzeniu przekupniów w tygodniu poprzedzającym śmierć Jezusa. Jan umieszcza to wydarzenie na początku działalności Jezusa, podczas Jego pierwszego pobytu na Święcie Paschy. Różnica dotycząca czasu oraz różnice występujące w opowiadaniu Jana i synoptyków skłaniają wielu autorów do przyjęcia dwukrotnego wypędzenia przekupniów ze świątyni: na początku działalności Jezusa, jak pisze Jan, i w ostatnim tygodniu przed śmiercią, o czym wspominają synoptycy. Inni natomiast sądzą, że różnice między Janem i synoptykami są tak drobne, że nie pozwalają mówić o dwóch wydarzeniach. Różnicę dotyczącą czasu wyjaśniają tym, że ewangeliści nie przywiązywali wagi do chronologii, zmieniając ją często z racji dogmatycznych, symbolicznych, a nawet kompozycyjnych. Mesjański wreszcie charakter wystąpienia Jezusa przemawia – ich zdaniem – za jego jednorazowością. Gdy chodzi zaś o czas wydarzenia, jedni opowiadają się za Janem, a inni za synoptykami. Wielkie tłumy wiernych przybywały na Święto Paschy nawet z odległych prowincji cesarstwa. Mieszkańcy Judei byli zobowiązani do przybycia na Paschę do Jerozolimy. Wierni mieszkający poza Judeą pielgrzymowali z pobożności. Przy okazji wszyscy składali ofiary: zamożniejsi woły i owce, ubodzy zaś gołębie i synagorlice. Aby przybyszom z odległych krajów ułatwić lub wprost umożliwić nabycie zwierząt ofiarnych odpowiadających wymogom prawnym, ściągali do Jerozolimy kupcy, którzy wystawiali je na sprzedaż. Wymieniano także walutę zagraniczną na krajową, przede wszystkim na sykle, ponieważ w nich uiszczano podatek świątynny obciążający w wysokości pół sykla każdego wiernego, nawet żebraka, który ukończył dwudziesty rok życia. Zmieniano tu również pieniądze na drobne i realizowano papiery wartościowe. Czynności te i hałas, który im towarzyszył, zmieniały miejsce przeznaczone na modlitwę w ożywione i hałaśliwe targowisko. Troska o godność miejsca świętego należała do kapłanów. Do wprowadzenia handlu na teren świątyni przyczyniła się rodzina arcykapłańska Annasza, ciągnąca z niego zyski.