Komentarz biblijny

PIERWSZE CZYTANIE

Świątynia – jest już w niebie, nie ma już ziemskiej po zburzeniu Jerozolimy. Świątynią niebieską jest tu Kościół zarazem doczesny i transcendentny, skoro jest w niebie. Historyczna Arka Przymierza zapewne spłonęła wraz ze świątynią Salomona, mimo że legenda judaistyczna wierzyła w jej odnalezienie. Jeremiasz wyraźnie stwierdził, że będzie ona zbędna w erze mesjańskiej. Arka jako tron Bożej obecności, wraz z całym duchowym dziedzictwem Synagogi, obecnie jest w Kościele, gdzie Prawo i Prorocy mają swoje doskonalsze przedłużenie. W Kościele jest też dostęp do Miejsca Najświętszego poprzez uwielbionego Syna Bożego.

Znak już w ST ma zabarwienie religijne, gdy występuje w kontekście z Bogiem czy niebem. Jest to symboliczne zjawisko nadziemskie. “Wielkim” jest ów znak ze względu na swoją doniosłość. Jan ogląda go z ziemi patrząc na nieboskłon jak na ekran. Niewiasta: ogniskują się tu w śmiałej syntezie rysy indywidualne ziemskiej jak Matki Mesjasza–Emmanuela, dalej rysy “Małżonki Jahwe” jako uosobienia teokratycznego ludu Bożego, zapożyczone głównie od proroków ST, które niekiedy zacieśniają się do Syjonu lub Jerozolimy jako matki Izraelitów, wreszcie ze względu na “Smoka” występującego w kontekście – rysy tak zbiorowe, jak i indywidualne Niewiasty z Protoewangelii. To, że jest ona obleczona w słońce, mówi o jakiejś szczególnej bliskości z Bogiem, którego biblijnym symbolem jest słońce. Księżyc pod jej stopami mówi o ponadświatowym wyniesieniu i pokonaniu zmienności. Wieniec z gwiazd dwunastu nawiązuje do snu Józefa z Rdz, mówi zaś o doskonałej zbiorowości (12 pokoleń Izraela i 12 apostołów Baranka).

Smok – drakon, w języku greckim oznacza mitycznego potwora. W Ap ten termin oznacza szatana, z tym że akcentuje się w nim głównego reprezentanta wszystkich sił demonicznych. Kolor ognisty symbolizuje dobrze zarówno żądzę rozlewu krwi, jak przypomina ogień piekielny. “Diademy” mówią o uzurpacji władzy, co odpowiada Janowemu tytułowi szatana “władcy tego świata”. Syna mężczyznę podkreśla historyczne istnienie Mesjasza, do którego ma zastosowanie przytoczony Ps 2,9, bezpośrednio mesjański.

Do tronu: Cudem Bożej interwencji Dziecię znajduje się poza zasięgiem zakusów Smoka. Całe życie ziemskie Jezusa zostało tu pominięte, a uwydatnione tylko Jego wejście do chwały. Taki skrót myślowy tłumaczy się obraną przez Jana perspektywą – teologią historii nie ziemskiego Mesjasza, lecz Kościoła, który Go przedłuża. W świetle tego skrótu myślowego można odczytać poprzednie bóle porodu Mesjasza jako wydanie na świat – poprzez mękę i zmartwychwstanie – “Pierworodnego spośród umarłych” (1,5). Tym samym ukazuje się giętkość symbolu Niewiasty: na pierwszym miejscu jest nią lud Boży obu Testamentów, z którego wychodzi historyczny Mesjasz, ale i rodząca Jezusa historycznego Maryja należy również do sensu wyrazowego symbolu.

DRUGIE CZYTANIE

Pierwszy człowiek Adam przez nieposłuszeństwo i grzech sprowadził na całą ludzkość śmierć. Przez naturalne zrodzenie każdy człowiek wchodzi w łączność z Adamem i ponosi konsekwencje jego grzechu. Drugi Adam – Chrystus przez niezwykłe posłuszeństwo, śmierć na krzyżu i zmartwychwstanie zwyciężył grzech i śmierć. Przez wiarę i chrzest chrześcijanin wchodzi w łączność z Chrystusem i otrzymuje gwarancję zmartwychwstania.

EWANGELIA

Określenie: W tym czasie nie pozwala ustalić dokładniej, kiedy Maryja udała się do miasta, leżącego w pokoleniu Judy w górach. Sięgająca VI w. tradycja twierdzi, że Zachariasz i Elżbieta mieszkali w Ain-Karim, 7 km na zachód od Jerozolimy. Odległość z Nazaretu do Ain-Karim, wynoszącą około 150 km pieszej drogi, można było przebyć w ciągu 4–5 dni. Elżbieta poznaje boskie macierzyństwo Maryi z objawienia Bożego (z natchnienia Ducha Świętego), co Ewangelista skwapliwie zaznacza. W poruszeniu się dziecka w łonie Elżbiety Ewangelista dopatruje się aktu adoracji Chrystusa, a nie zjawiska naturalnego.

Magnificat nie jest stenograficznym zapisem słów Maryi, ale hymnem wdzięczności ułożonym później przez nieznanego autora. Magnificat to utwór poetycki. Zastosowano w nim budowę metryczną. Prawie w całości składa się ze zwrotów, określeń i słów zaczerpniętych z ST. Pomimo wyraźnego wpływu Psalmów i kantyku Anny, matki Samuela, utwór jest kompozycją oryginalną i samodzielną. Hymn wyraża wdzięczność za otrzymane łaski i radość. Dwa paralelne zdania: Uwielbia dusza moja Pana. I rozradował się duch mój w Bogu wyrażają identyczną myśl: a mianowicie wdzięczność i radość. Powodem ich jest poczęcie Zbawiciela, które obdarzyło Maryję łaską macierzyństwa. Grecki hebraizm: spojrzał na niskość wyraża pokorę Maryi, która uważa się za niegodną wyróżnienia, jakie Bóg jej zgotował. Na biblijnym Wschodzie każda matka uchodziła za szczęśliwą, gdyż potomstwo było dowodem Bożego błogosławieństwa. Maryja jednak będzie od chwili poczęcia Syna Bożego uważana za szczęśliwą przez wszystkich ludzi, którzy będą wysławiać jej boskie macierzyństwo. Wielkie rzeczy – to oczywiście macierzyństwo Boże i ściśle z nim związane uczestnictwo w dziele odkupienia, przywileje, chwała i stanowisko w Kościele Chrystusowym.