Komentarz Ojców Kościoła

PIERWSZE CZYTANIE• Wj 12,1-8,11-14

Mistyczne znaczenie Paschy

 

Teraz więc słuchaj, mój drogi, jak nakazał Ten, który jest Najświętszy, aby w jednym domu, a nie w wielu domach był spożywany baranek paschalny (Wj 12,45n.). Tym jednym domem jest Kościół. Mówi dalej: „Najemnik i przybysz niech go nie spożywa”. Kim są najemnicy? Kim są przybysze? Oczywiście zwolennicy nauk szatańskich, którym nie godzi się spożywać Paschy. O nich mówi Zbawiciel: „Najemnik zaś, do którego nie należą owce, skoro ujrzy nadchodzącego wilka, opuszcza owce i ucieka” (J 10,12). Ciągnie dalej: „Tak zaś spożywać go będziecie: biodra wasze będą przepasane, sandały na waszych nogach i laski w waszych rękach”. Są tu ukryte głębokie tajemnice. Kto bowiem chce pożywać prawdziwego Baranka-Chrystusa, niech przepasze sobie biodra wiarą, nogi niech obuje przygotowaniem Ewangelii, w rękę niech weźmie miecz Ducha, którym jest Słowo Boże. Mówi dalej: „Kości jego łamać nie będziecie” (Wj 12,46). To wypełniło się w dniu ukrzyżowania Jezusa, gdy połamano golenie tym, którzy z Nim byli ukrzyżowani, Jemu natomiast ich nie połamano. Dodaje więc: „Aby się wypełniło słowo Pisma: «Kości nie zostaną w Nim połamane»” (J 19,36). Mówi dalej: „Niewolnik nabyty za pieniądze, gdy ciało Jego zostanie obrzezane, niech spożywa Paschę” (Wj 12,45). Niewolnik kupiony to grzesznik, który się opamiętał i odkupiony został krwią Chrystusową, gdy serce swe obrzezał ze swych złych czynów; wtedy dochodzi do chrztu i wypełnienia prawdziwego obrzezania, łączy się z ludem Bożym i uczestniczy w Ciele i Krwi Chrystusa. Także i to, co mówi: „Jedzcie z pośpiechem” zachowuje Kościół. Spożywa bowiem Baranka z pośpiechem, z lękiem i drżeniem, stojąc, ponieważ spieszy pożywać Życie, przez Dar Ducha, który otrzymali”1.

 

Afraat (IV w.). Pierwszy wielki pisarz syryjski, autor 23 rozpraw, w których wykłada naukę chrześcijańska.

 

 

Baranek paschalny i prawdziwy Baranek – figura i spełnienie

 

Błogosławiony jesteś ostatni wieczorze, bo w tobie otrzymał dopełnienie ów wieczór w Egipcie. Pan bowiem wieczorem spożył mała Paschę, a sam dla siebie stał się wielką Paschą. Paschę do Paschy, święto do święta dołączył. Oto jest Pacha, która przemija i druga, która nie przemija: oto figura i jej spełnienie.

Błogosławione jesteś, o miejsce sprawiedliwe, bo w tobie Pan nasz połamał swoje ciało. Szczupłe to miejsce dało widowisko całemu światu i napełniło go. Przez Mojżesza na górze chwalebnej nadane zostało małe przymierze, wielkie zaś przymierze wyszło z ciasnego miejsca i napełniło całą ziemię.

Wszystko, co uczynił Mojżesz jako figury było słabe. Trzeba więc było, aby figury wzrastały, by nimi nie pogardzano do czasu, gdy przyjdzie ich wypełnienie. I przeciwnie, trzeba było, aby wielkość Zbawiciela naszego została umniejszona, bo chwalebnej natury Boga nie może dostrzec stworzenie, o ile nie okryje ją zasłoną słabości.

O miejsce błogosławione! Twoja szczupłość może przeciwstawić się całemu światu, bo to, co ty ogarniasz, choć jesteś maleńkie, napełnia cały świat. Błogosławione twoje mieszkanie, w którym chleb był łamany błogosławioną ręką. W tobie grono zrodzone z Maryi zostało wyciśnięte do kielicha zbawienia.

O miejsce błogosławione! Nikt nie widział ani nigdy nie zobaczy tego, co ujrzałeś. Pan stał się prawdziwym Ołtarzem, Kapłanem, Chlebem i Kielichem zbawienia. Sam z siebie wszystkim wystarcza, a nikt nie wystarczy dla Niego, sam jest Ołtarzem i Barankiem, Ofiarą i Ofiarnikiem, Kapłanem i Pokarmem.

O miejsce błogosławione! W tobie baranek paschalny spotkał się z Barankiem prawdziwym; symbol słabości wszedł w spokojne łono i w nim został zamknięty. Błogosławione mieszkanie, w którym została odprawiona Pascha, do której nigdy nie było podobnej. Baranek doczesny wyzuł się ze swej mocy i przekazał ją Barankowi Bożemu.

O miejsce błogosławione! Stołu tak zastawionego jak twój nie mieli nigdy królowie, ani nie było takiego w przybytku, ani w świętym świętych. W tobie łamano chleb pierwocin, ty byłeś pierwszym kościołem, pierwszym ołtarzem, pierwszą ofiarę spośród wszystkich w tobie ujrzano2.

 

 

Efrem († 373), św., Pisarz syryjski. Do końca życia pozostawał diakonem. Największy poeta syryjski, diakon w Edessie, który pozostawił liczne hymny, pieśni, komentarze poetyckie do Pisma Świętego, pisma poetyckie i polemiczne. Jego dzieła odznaczają się wyjątkowym bogactwem poetyckim.

 

Dostojniejsza Pascha

 

I my spożywamy Paschę Chrystusa. „Albowiem jako Pascha nasza został ofiarowany Chrystus” (1 Kor 5,7), mówi Paweł. A zatem i my spożywamy Paschę o wiele dostojniejszą niż przepisana w Zakonie. Toteż powinniśmy ją spożywać obuci i opasani. Dlaczego? Abyśmy i my byli gotowi do wyjścia, do podróży stąd. Niech nikt z tych, którzy spożywają tę Paschę, nie ogląda się na Egipt, lecz niech patrzy na niebo, na górną Jerozolimę. Dlaczego spożywasz przepasany, dlatego obuty, abyś poznał, że równocześnie z zaczęciem pożywania Paschy powinieneś podróżować i wybrać się w drogę. Dwie rzeczy tajemniczo zaznacza: to, że powinniśmy wyjść z Egiptu, i to, że pozostając w nim, powinniśmy pozostawać jak na obcej ziemi. „Nasze bowiem – powiada – obcowanie jest w niebie” (Flp 3,20); a przez to całe życie powinniśmy zawsze być przygotowani, by w razie wezwania nie zwlekać, lecz powiedzieć: „Gotowe jest serce nasze” (Ps 107,2)3.

 

Jan Chryzostom (zob. 9 niedziela okresu zwykłego).

 

DRUGIE CZYTANIE• 1Kor 11,23-36

Gdy bowiem pomyślisz, co za ciebie Pan wycierpiał, będziesz głębiej filozofował

 

„Wziął chleb i dzięki uczyniwszy połamał i rzekł: «Bierzcie i jedzcie, to jest ciało moje za was łamane»”. Jeżeli więc przystępujesz do Eucharystii, to nie czyń nic niegodnego dziękczynienia ani nie znieważaj brata, ani nie pogardzaj głodnym; nie upijaj się, nie obrażaj Kościoła! Przychodzisz przecież dziękować za to, coś otrzymał, a zatem i ty odwzajemnij się i nie oddzielaj się od bliźniego. Wszak Chrystus wszystkim dał równo, mówiąc: „Bierzcie i jedzcie”. On równo dał Ciało, a ty ze wspólnego chleba nie dasz równo? Albowiem za wszystkich jednako zostało złamane i ciałem się stało zarówno dla wszystkich.

Podobnie wziął kielich po wieczerzy, mówiąc: „Ten kielich jest Nowym Przymierzem we Krwi mojej. Czyńcie to, ile razy pić będziecie na moją pamiątkę”. Co mówisz? Pamiątkę Chrystusa sprawujesz, a ubogimi pogardzasz i nie drżysz ze strachu? Gdybyś obchodził pamięć zmarłego syna lub brata, sumienie by cię dręczyło, gdybyś nie zachował zwyczaju i nie zaprosił ubogich; a obchodząc pamięć Pana, nie dzielisz się nawet stołem? A co znaczą słowa: „Ten kielich jest Nowym Przymierzem”? Był także kielich Starego Przymierza, mianowicie ofiary płynne i krew zwierząt, albowiem po zabiciu ofiary, do kielicha i czaszy zbierali krew i tak składali płynną ofiarę. Ponieważ jednak zamiast krwi zwierząt wprowadził swoją Krew, aby się ktoś nie zaniepokoił słysząc to przypomniał o owej ofierze Starego Przymierza.

Potem, powiedziawszy o owej wieczerzy, łącząc teraźniejszość z ówczesnością, ażeby i teraz tak byli usposobieni, jak w ów wieczór, kiedy spoczywali na tym samym posłaniu i od samego Chrystusa brali tę ofiarę, mówi: „Ilekroć spożywacie ten chleb lub pijecie kielich, śmierć Pana głosicie, aż przyjdzie”. Jak bowiem Chrystus rzekł przy chlebie: „To czyńcie na moją pamiątkę” odsłaniając nam przyczyny dania tajemnicy i między innymi mówiąc także to, że ona nam wystarcza za podstawę pobożności (gdy bowiem pomyślisz, co za ciebie Pan wycierpiał, będziesz głębiej filozofował4), tak i Paweł tu mówi: „Ilekroć bowiem spożywacie, śmierć Pana głosicie”. I to jest owa wieczerza.

Potem wskazawszy, że trwa ona aż do końca świata, powiada: „Aż przyjdzie. Dlatego też, kto spożywa ten chleb lub pije kielich Pański niegodnie, winny będzie Ciała i Krwi Pańskiej”. Dlaczego to? Ponieważ ją przelał, a ta rzecz okazała zabicie a już nie ofiarę. Jak przeto wtedy ci, którzy Go przebili, przebili Go nie żeby pić krew, lecz żeby ją przelać, tak czyni ten, kto niegodnie uczestniczy i żadnego stąd nie zbiera owocu. Czy zauważyłeś, jak groźna jest ta mowa i jak z całą mocą ich zganił skazując, że jeżeli tak zamierzają pić, niegodnie uczestniczą w tym, co zostało zostawione. Jakżeż bowiem niegodnie uczestniczy ten, kto gardzi głodnym, kto go zawstydza swa pogardą…

Uczestniczyłeś przy stole i gdy powinieneś być najłagodniejszym ze wszystkich i równy aniołom, ty stałeś się najokrutniejszym ze wszystkich. Skosztowałeś Krwi Pańskiej, a i tak nie uznajesz swego brata: na jakież więc przebaczenie zasługujesz?5.

 

Jan Chryzostom (zob. 9 niedziela okresu zwykłego).

Chrystus kapłan i ofiara

 

Pan przywdział prawdziwe kapłaństwo i złożył pełną ofiarę. Stał i niósł siebie w miłości. W swych dłoniach trzymał własne Ciało, Jego prawica była świętym ołtarzem, Jego wzniesiona ręka – stołem łaski. Niósł siebie bez zmęczenia, trzymał chleb nie odczuwając głodu. Obejmował bogactwo nie potrzebując go wcale, mieszał swą krew nie czując pragnienia. Chleb stał się Jego żywym Ciałem, a wino Jego Świętą Krwią. Jego myśli były diakonami, Jego wszechmoc – prawdziwym kapłaństwem. Święcił i błogosławił samego siebie, modlił się i czynił dzięki nad swym Ciałem. Złożył ofiarę z samego siebie, wylał swą krew, która daje życie…

Pójdźcie, ukochani, pijcie moją krew! Jest ona Krwią nowego Przymierza (Mt 26,28). Pijcie kielich płomienia, pijcie krew co zapala wszystkich pijących. Oto kielich, dzięki któremu doznał pociechy pierwszy Adam. Oto krew, która zastąpiła krew ofiarnych zwierząt na całej ziemi…

Jesteście szczęśliwi, moi uczniowie, żeście Mnie spożywali swymi ustami! Nie zapominajcie tego wieczoru! Winien być on dla was droższy od dnia, Nie zapominajcie tej chwili, w której zakosztowaliście Boskości! To wam jeszcze rozkazuję, moi drodzy: Pamiętajcie o tajemnicach! Ta pamięć nie powinna ustać do końca świata!

To, moi bracia, powinniście czynić po wszystkie czasy i pamiętać o Mnie. Pożywaliście Me Ciało, nie zapominajcie o Mnie! Piliście moją krew, nie przestawajcie o Mnie myśleć! Niech trwa w Kościele Ma wzniosła pamiątka. Niech na całym świecie obchodzą tę Paschę. Niech się święci dzień dzisiejszy, błogosławiony, piękniejszy od innych. Niech w nim szukają ulgi wszyscy cierpiący. Niech nim odetchną wszyscy uciskani. Niech w nim znajdują pociechę wszyscy uciskani6.

 

Cyryllonas (IV w.). Poeta syryjski. Autor niewielu acz bardzo pięknych poematów teologicznych.

 

autor: ks. Marek Starowieyski