Komentarz biblijny

PIERWSZE CZYTANIE

W czwartej, ostatniej Pieśni o Słudze Jahwe, po krótkiej wzmiance o sukcesach Sługi, autor przechodzi do opisu jego cierpień oraz wrażenia, jakie wywołuje widok umęczonego. W Pieśni tej zmieniają się osoby dramatu: mówi Jahwe, lud, prorok, a wreszcie w ostatnich dwóch wierszach Pieśni ponownie przemawia Bóg.

Nawrócenie i triumf się dokona, ale za cenę nieludzkich cierpień Sługi. Prorok wyraża niezmiernie doniosłą, nigdzie przedtem nie spotykaną myśl o zadośćuczynieniu zastępczym. Sługa Jahwe, sam niewinny, bierze dobrowolnie na siebie grzechy, słabości i przewiny wszystkich, przez swe cierpienia i mękę składa za nie ekspiację i okup Bogu, przez swoje rany i mękę zapewnia ludziom pokój i uzdrowienie (czyli wyleczenie z grzechów, zbawienie). Zaznaczone są zbawienne skutki ekspiacji: pokój i zbawienie.

„Wszyscyśmy pobłądzili jak owce…” to lapidarne Confiteor całej ludzkości, które uzasadnia konieczność cierpień zastępczych Sługi. Błędy i grzechy wszystkich ludzi szukających wbrew prawom moralnym tylko własnej wygody, podobnych pod tym względem do błąkających się i bezmyślnych owiec, Bóg złożył na barki niewinnego Sługi.

Prorok podaje bliższe szczegóły męki Sługi, charakteryzuje jego łagodne i spokojne zachowanie się. Znosił to z poddaniem, dosł.: pochylił się, upokorzył, trudził się, był uciśniony. Dobrowolność podjętych cierpień potwierdza nadzwyczajny spokój i cierpliwość Sługi, z jaką je znosi. Dwukrotnie podkreślone jest jego milczenie: nie otworzył ust swoich. Analogia z męką Chrystusa jest tu bardzo wyraźna.

Dobrowolność ofiary nie sprzeciwia się faktowi, że cierpienia Sługi wynikały z wyraźnej woli Jahwe, nie były więc przypadkowe. Ofiara przebłagalna (aszam) to termin zaczerpnięty z kultu: ofiara przejednania, zadośćuczynna, składana w celu uśmierzenia gniewu Bożego i ugruntowania łączności z Bogiem, zakłóconej lub zerwanej przez grzech. Ponieważ ofiarę przeznaczoną na ten cel zabijano, wyrażenie to uwydatnia gwałtowną śmierć Sługi i przede wszystkim uwypukla religijny i ekspiacyjny charakter jego ofiary.

Skutki ofiary Sługi będą potrójne: 1) Będzie oglądał potomstwo, czyli wielką rzeszę swoich wyznawców, korzystających z owoców jego ofiary zastępczej; 2) dni swe przedłuży, czyli mimo poniesionej śmierci żyć będzie, a więc zmartwychwstanie; 3) dzięki niemu sprawa Jahwe święcić będzie triumfy, zwycięży, powiedzie się, wypełni. Tą wolą Boga jest przygotowanie ludu Bożego do przyjęcia zbawienia i rozciągnięcie tego zbawienia na wszystkie narody.

 

DRUGIE CZYTANIE

Autor podkreśla eklezjologiczny aspekt kapłaństwa Jezusowego – zjednoczenie wiernych z Chrystusem, a przez Niego z Bogiem. „Przystąpienie do tronu łaski”, to obraz wyrażający nasze zjednoczenie z Bogiem. Możliwe, że obraz nawiązuje częściowo do etykiety dworskiej, z uwagi jednak na ciągłe nawiązywanie Listu do Hebrajczyków do liturgii starotestamentowej w niej należy szukać analogii. Należy zbliżać się do Boga z ufnością, obiektywnie uzasadnioną tym, że nasz arcykapłan jest już obecny u Boga. Zbliżając się do Boga przez Chrystusa, zbliżamy się zarazem do Chrystusa, który zasiada na tronie Bożym.

List nawiązuje też do modlitwy w Getsemani. Przytoczone cytaty z Psalmów mają potwierdzać tezę, że Syn Boży został przez Boga powołany do wiecznego kapłaństwa. Synostwo Boże nadaje kapłaństwu Jezusa najwyższą rangę, czyni je doskonałym kapłaństwem. Przypomnienie ludzkich słabości i cierpień kapłana – Jezusa wskazuje z kolei na Jego silne powiązanie z ludźmi, dla których ma być pośrednikiem.

 

EWANGELIA

Na ogół dzieli się Ewangelię św. Jana na dwie części, na tzw. księgę cudów, obejmującą dwanaście pierwszych rozdziałów, i tzw. księgę męki: od rozdziału trzynastego do końca.

Cel Ewangelii określa sam Autor w zakończeniu dzieła: „Te zaś znaki spisano, abyście uwierzyli, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Bożym, i abyście przez wiarę w imię Jego mieli życie”. Podkreśla ze szczególną mocą bóstwo Jezusa, czyli chwałę Syna Bożego. Jaśnieje ona w dziełach Jezusa, a zwłaszcza w męce i śmierci na krzyżu.

Na zakończenie opisu Męki Jezusa ewangelista uroczyście oświadcza, że widział przebicie boku i że jego świadectwo jest prawdziwe. Zwrócenie uwagi na krew podkreśla, że śmierć Jezusa jest ofiarą, jak ofiara baranka paschalnego, którego krew uratowała naród wybrany ST od śmierci. Jezus jest rzeczywistym Barankiem Paschalnym, którego krew ratuje lud Boży Nowego Przymierza od śmierci wiecznej.

autor: